Table of Contents
Thai Electronic Signature Section 9: ทำความเข้าใจการรับรองลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ตามกฎหมายไทย
Share This Story,

หลายธุรกิจต้องการเปลี่ยนจากการลงนามบนเอกสารกระดาษมาใช้ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ แต่ยังไม่แน่ใจว่าเอกสารที่ลงนามในรูปแบบดิจิทัลจะได้รับการรับรองตามกฎหมายไทยหรือไม่ ลูกค้าสามารถลงนามในสัญญาผ่านสมาร์ตโฟนได้หรือไม่? พนักงานสามารถอนุมัติเอกสารผ่านอีเมลได้หรือไม่? และลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์มีผลทางกฎหมายเทียบเท่ากับลายมือชื่อที่เขียนด้วยมือหรือไม่?
คำตอบมีพื้นฐานมาจากพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ของประเทศไทย โดยเฉพาะ Thai Electronic Signature Section 9 ซึ่งกำหนดเงื่อนไขว่าลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์จะได้รับการยอมรับเมื่อกฎหมายกำหนดให้ต้องมีการลงลายมือชื่อได้อย่างไร
การทำความเข้าใจข้อกำหนดเหล่านี้ช่วยให้ธุรกิจสามารถนำกระบวนการจัดการเอกสารดิจิทัลมาใช้งานได้อย่างมั่นใจมากขึ้น
Thai Electronic Signature Section 9 คืออะไร?
มาตรา 9 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 และที่แก้ไขเพิ่มเติม เป็นบทบัญญัติที่กำหนดกรอบทางกฎหมายสำหรับการใช้ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์
หลักการสำคัญคือ เมื่อกฎหมายกำหนดให้ต้องมีลายมือชื่อ การใช้วิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ก็สามารถตอบสนองข้อกำหนดดังกล่าวได้ หากวิธีการนั้นเป็นไปตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
กล่าวโดยง่าย ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ควรมีคุณสมบัติดังต่อไปนี้
- สามารถระบุตัวบุคคลที่ลงนามในข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ได้
- สามารถแสดงเจตนาหรือการยอมรับข้อมูลของบุคคลนั้นได้
- ใช้วิธีการที่มีความน่าเชื่อถือและเหมาะสมกับวัตถุประสงค์ หรือใช้วิธีการอื่นที่สามารถยืนยันตัวตนและเจตนาได้ด้วยตัวเองหรือร่วมกับพยานหลักฐานอื่น
นั่นหมายความว่ากฎหมายไม่ได้กำหนดให้ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ทุกประเภทต้องใช้เทคโนโลยีแบบเดียวกัน วิธีการที่เหมาะสมอาจแตกต่างกันไปตามลักษณะของธุรกรรมและสถานการณ์ที่เกี่ยวข้อง
สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) ได้อธิบายข้อกำหนดเหล่านี้ไว้ในแนวทางการจัดทำลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์อย่างเป็นทางการ
อะไรทำให้ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ได้รับการยอมรับตามกฎหมาย?
ภายใต้มาตรา 9 มีองค์ประกอบสำคัญสองประการที่ธุรกิจควรทำความเข้าใจ
การระบุตัวตนของผู้ลงนาม
วิธีการลงนามควรทำให้สามารถระบุได้ว่าใครเป็นผู้ลงนามในเอกสาร ธุรกิจจำเป็นต้องมีวิธีการที่เหมาะสมในการยืนยันตัวตนของผู้ลงนาม แทนที่จะได้รับเพียงเครื่องหมายลายเซ็นที่ไม่สามารถระบุที่มาได้
ตัวอย่างเช่น กระบวนการลงนามอาจใช้บัญชีผู้ใช้งานที่ผ่านการยืนยันตัวตน การยืนยันผ่านอีเมล หรือวิธีการตรวจสอบตัวตนอื่น ๆ ที่เหมาะสมกับธุรกรรมนั้น
หลักฐานแสดงเจตนาในการลงนาม
วิธีการลงนามควรแสดงให้เห็นด้วยว่าบุคคลนั้นมีเจตนาที่จะอนุมัติหรือยอมรับข้อมูลในเอกสาร
ตัวอย่างเช่น การที่บุคคลคลิกปุ่ม “Sign” หรือ “Approve” ที่แสดงไว้อย่างชัดเจน หลังจากตรวจสอบสัญญาแล้ว อาจใช้เป็นหลักฐานแสดงเจตนาในการลงนามได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับวิธีการดำเนินงานและการจัดเก็บหลักฐานของกระบวนการดังกล่าว
ความน่าเชื่อถือที่เหมาะสมกับธุรกรรม
วิธีการลงนามควรมีความเหมาะสมกับวัตถุประสงค์และสถานการณ์ของธุรกรรม ปัจจัยที่อาจนำมาพิจารณา ได้แก่ ความสำคัญของเอกสาร มูลค่าของธุรกรรม ความถี่ในการทำธุรกรรม ข้อกำหนดด้านความปลอดภัย และข้อตกลงที่เกี่ยวข้องระหว่างคู่สัญญา
ตัวอย่างเช่น การยืนยันการรับทราบภายในองค์กรทั่วไปอาจไม่จำเป็นต้องใช้ระดับการรับรองความน่าเชื่อถือเท่ากับสัญญาทางการค้าที่มีมูลค่าสูง
Electronic Signature และ Digital Signature เหมือนกันหรือไม่?
ทั้งสองมีความเกี่ยวข้องกัน แต่ไม่ได้มีความหมายเหมือนกันทั้งหมด
Electronic Signature หรือลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ เป็นแนวคิดที่มีความหมายกว้าง ครอบคลุมตัวอักษร ตัวเลข สัญลักษณ์ หรือวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์อื่น ๆ ที่ใช้ระบุตัวผู้ลงนามและแสดงการยอมรับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์
ตัวอย่างของ Electronic Signature ได้แก่
- การพิมพ์ชื่อของบุคคลไว้ท้ายอีเมล
- การวาดลายเซ็นบนหน้าจอสัมผัส
- การเลือกปุ่มอนุมัติทางอิเล็กทรอนิกส์
- การใช้ Digital Signature ที่รองรับด้วยเทคโนโลยีการเข้ารหัสข้อมูล
ส่วน Digital Signature หรือลายมือชื่อดิจิทัล เป็นลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ประเภทหนึ่งที่มีความเฉพาะเจาะจงมากขึ้น โดยทั่วไปจะใช้เทคโนโลยีการเข้ารหัสข้อมูล (Cryptographic Technology) และใบรับรองดิจิทัล (Digital Certificates) เพื่อช่วยตรวจสอบตัวตนของผู้ลงนามและตรวจจับการเปลี่ยนแปลงข้อมูลหลังจากลงนามแล้ว
ETDA ได้อธิบายลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ในหลายระดับและหลายประเภท รวมถึงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ทั่วไปตามมาตรา 9 และลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เชื่อถือได้ตามมาตรา 26
การเลือกใช้วิธีการที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์และระดับความเสี่ยงของธุรกรรม
ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์มีผลทางกฎหมายเทียบเท่ากับลายมือชื่อที่เขียนด้วยมือหรือไม่?
ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์สามารถใช้แทนข้อกำหนดทางกฎหมายที่ต้องมีการลงลายมือชื่อได้ หากเป็นไปตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าเครื่องหมายอิเล็กทรอนิกส์ทุกประเภทจะมีผลสมบูรณ์ตามกฎหมายโดยอัตโนมัติเพียงเพราะปรากฏอยู่บนเอกสาร
ธุรกิจควรพิจารณาว่ากระบวนการลงนามสามารถระบุตัวผู้ลงนาม แสดงเจตนาในการลงนาม และมีระดับความน่าเชื่อถือหรือหลักฐานสนับสนุนที่เหมาะสมหรือไม่
นอกจากนี้ ธุรกิจควรตระหนักว่าธุรกรรมบางประเภทอาจมีข้อกำหนดทางกฎหมายหรือข้อบังคับเพิ่มเติม องค์กรจึงควรตรวจสอบกฎเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับเอกสารและธุรกรรมแต่ละประเภทโดยเฉพาะ
มาตรา 9 เป็นกรอบทางกฎหมายทั่วไป ไม่ใช่การรับประกันว่าวิธีการลงนามอิเล็กทรอนิกส์ทุกประเภทจะเหมาะสมกับทุกสถานการณ์
ธุรกิจสามารถนำมาตรา 9 ไปประยุกต์ใช้ในการดำเนินงานประจำวันได้อย่างไร?
ธุรกิจควรคำนึงถึงข้อกำหนดทางกฎหมายตั้งแต่ขั้นตอนการออกแบบกระบวนการลงนามอิเล็กทรอนิกส์ ไม่ใช่เพิ่งมาพิจารณาหลังจากนำแพลตฟอร์มลงนามมาใช้งานแล้ว
ตัวอย่างเช่น บริษัทที่จัดการสัญญาจ้างงานในรูปแบบดิจิทัลสามารถออกแบบกระบวนการทำงานได้ดังนี้
Create → Send → Identify → Review → Sign → Store
บริษัทจัดทำสัญญาและส่งให้พนักงาน จากนั้นดำเนินการยืนยันตัวตนของพนักงาน เปิดให้เข้าถึงเอกสาร และบันทึกกิจกรรมการลงนาม
กระบวนการที่ออกแบบมาอย่างเหมาะสมควรจัดเก็บหลักฐานที่เกี่ยวข้องด้วย เช่น ข้อมูลผู้ลงนาม วันและเวลาที่ลงนาม เวอร์ชันของเอกสาร และประวัติการลงนาม ตามความเหมาะสม
บันทึกเหล่านี้ช่วยให้องค์กรสามารถแสดงให้เห็นว่าเอกสารถูกลงนามผ่านกระบวนการอย่างไร และสนับสนุนการตรวจสอบความถูกต้องในอนาคต
ใช้ Veracity สำหรับการลงนามเอกสารดิจิทัล
Veracity จาก Fusion Solution ช่วยให้ธุรกิจสามารถจัดการกระบวนการลงนามเอกสารอิเล็กทรอนิกส์และการอนุมัติเอกสารผ่านแพลตฟอร์มแบบรวมศูนย์
ความสามารถของระบบประกอบด้วย PDF Digital Signatures, Document Workflows, Signing Sequences, Document Searching, History Logs และ Permission Management
ฟีเจอร์เหล่านี้ช่วยให้องค์กรสามารถกำหนดกระบวนการลงนามที่เป็นระบบ จัดการกิจกรรมการอนุมัติ และจัดเก็บข้อมูลเอกสารได้อย่างเป็นระเบียบ
Veracity ได้รับการพัฒนาโดยคำนึงถึงข้อกำหนดของพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ของประเทศไทย รวมถึงมาตรา 9, 26 และ 28 ธุรกิจสามารถนำระบบไปใช้สนับสนุนกระบวนการลงนามดิจิทัล โดยพิจารณาวิธีการยืนยันตัวตน วิธีการลงนาม และข้อกำหนดด้านหลักฐานที่เหมาะสมกับธุรกรรมของตน
สรุป
พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ของประเทศไทยได้กำหนดกรอบทางกฎหมายสำหรับการรับรองลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ โดยภายใต้มาตรา 9 วิธีการลงนามต้องสามารถระบุตัวผู้ลงนาม แสดงเจตนาในการลงนาม และมีความน่าเชื่อถือเหมาะสมกับธุรกรรม หรือมีหลักฐานอื่นที่สามารถใช้สนับสนุนได้
สำหรับธุรกิจที่กำลังเปลี่ยนจากกระบวนการทำงานบนเอกสารกระดาษไปสู่ระบบดิจิทัล การทำความเข้าใจหลักการเหล่านี้ถือเป็นก้าวแรกที่สำคัญ
การเลือกใช้วิธีการลงนามที่เหมาะสมและจัดเก็บหลักฐานเอกสารอย่างน่าเชื่อถือ จะช่วยให้องค์กรสามารถสร้างกระบวนการทำงานดิจิทัลที่มีประสิทธิภาพและไว้วางใจได้มากขึ้น
ด้วย Veracity ธุรกิจสามารถรวมการอนุมัติเอกสาร Digital Signature และการจัดการเอกสารเข้าไว้ในกระบวนการดิจิทัลที่เป็นระบบมากยิ่งขึ้น
บทความที่เกี่ยวข้อง
- Document Processing Costs ต้นทุนแฝงที่ธุรกิจต้องจ่ายจากกระบวนการจัดการเอกสาร
- Detect Document Changes: วิธีตรวจสอบว่ามีการเปลี่ยนแปลงเอกสารหลังจากลงนามแล้วหรือไม่ ?
- เอกสารถูกแก้ไขหลังการลงนามหรือไม่? Digital Signatures Verification ตรวจจับได้อย่างไร
- Final, Final-v2 หรือ Approved? Digital Workflow ช่วยลดความสับสนของ Version เอกสารได้อย่างไร
- Audit Trail Explained: ทำไมระบบอนุมัติเอกสารจึงต้องมีประวัติที่ตรวจสอบย้อนกลับได้
- Approval Workflow Examples สำหรับ HR, Finance, Procurement และ Sales
Technological Partner Blog Posts
สำรวจหัวข้อที่น่าสนใจเกี่ยวกับการจัดการและการวิเคราะห์ข้อมูล:
- คู่มือขั้นสูงสุดสำหรับ การอบรมพนักงาน: สร้างพนักงานที่มีทักษะ
- Differences Between Microsoft Defender and Sentinel
- Kickstart Guide to M365 Apps
- How to Choose to Rent Cloud Azure: A Complete Guide
- Microsoft 2025 Annual Work Trend Index: The Frontier Firm is born
- ChatBot AI Support for Your Business – Test for Free
- Assistant Chatbotเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการข้อมูลด้วย OCR Software ที่แม่นยำสูง
- Antivirus ตัวไหนดีที่สุดในปี 2025?
แนะนำสินค้าอื่นๆ
หากคุณสนใจผลิตภัณฑ์อื่นๆ ของเรา โปรดไปที่นี่:








